Het verschil tussen een psycholoog en een psychiater

26 oktober 2017 by Linda Mulders
psycholoogpsychiater-e1509017406669-1024x944.jpg

In de geestelijke gezondheidszorg (GGZ) kom je ze allebei tegen, en in de volksmond worden de twee termen door elkaar gebruikt: de psycholoog en de psychiater. Maar wie zijn het nu precies en welke hulp kun je van ze verwachten?

Een psycholoog en een psychiater hebben twee verschillende beroepen. Kort gezegd: een psychiater is een arts die zich na zijn artsenopleiding heeft gespecialiseerd in psychiatrie. Net zoals een oncoloog bijvoorbeeld een arts is die zich heeft gespecialiseerd in kanker. Vaak komt hij in beeld bij ernstige of complexe klachten, en wanneer de cliënt of andere behandelaars denken aan medicatie. Een psycholoog is geen arts, maar een gedragswetenschapper. Meestal heeft hij psychologie gestudeerd, vaak aangevuld met een vervolgopleiding. Wil je precies weten hoe het zit met uitzonderingen en specialisaties, kijk dan eens in het beroepenschema.

De psychiater

Voor de GGZ betekent dat dat een psychiater zich meestal bezighoudt met de medische kant van psychische klachten. Van een aantal klachten of stoornissen weten we dat een lichamelijke factor ze veroorzaakt of instandhoudt. Denk bijvoorbeeld aan depressie, waarbij de hersenen moeite hebben om een stofje (serotonine) door te geven. De psychiater kan medicijnen voorschrijven waardoor de doorstroom van serotonine – “heropname” heet dat – weer in orde komt. Veel depressieve mensen voelen zich daardoor beter.

Meestal nodigt een psychiater je uit voor één of meerdere intakegesprekken. Mogelijk vraagt hij je om vragenlijsten in te vullen over je klachten en persoonlijkheid. Daarna bespreekt hij of hij medicatie wil voorschrijven, en zo ja, welke. Eens in de paar weken of maanden kom je weer langs ter controle. Deze controles zijn belangrijk. Alle mensen zijn anders en soms werkt een bepaald medicijn niet goed bij jou, of zit je niet meteen op de juiste dosering. Ook kun je de controles gebruiken om je vragen te stellen. Het is belangrijk dat je goed begrijpt wat je inneemt en waarom.

Niet voor alle klachten is medicatie van een psychiater nodig. Soms zijn gesprekken met een psycholoog voldoende. Ook is het mogelijk dat je, naast de medicijnen, gesprekken voert met een psycholoog. Dat kan goed zijn, omdat medicijnen er – als het goed is – wel voor zorgen dat mensen zich beter voelen, maar natuurlijk niet alle problemen oplossen.

De psycholoog

Een psycholoog houdt zich bezig met hoe mensen in elkaar zitten en met wat ze voelen, denken en doen. Psychologen zijn gedragswetenschappers: ze kijken naar wat voor gedrag mensen laten zien en naar het effect daarvan op hoe het met ze gaat. Laten we het voorbeeld van depressie er nog eens bij nemen. Mensen met een depressie zijn vaak steeds meer thuis gaan zitten en minder gaan doen. Ze denken veel na en hebben weinig contacten met anderen. Ze voelen zich steeds vervelender. Soms is er een oorzaak voor de depressie die nog aanwezig is. Een psycholoog zal met een cliënt gaan kijken wat er nou precies aan de hand is waardoor hij in deze situatie is beland, en wat hij eraan kan doen. Vaak gaat hij op zoek naar negatieve gedachtepatronen en naar dingen die mensen concreet kunnen doen om zich beter te voelen. Ook zal hij vragen naar de relaties met mensen die belangrijk zijn in het leven van de cliënt. Soms geeft hij “huiswerk” mee: oefeningen of (schrijf)opdrachten die mensen kunnen doen.

Sommige mensen knappen enorm op van alleen al een psychologische behandeling. Zij hebben helemaal geen medicatie nodig. Ze krijgen dus bijvoorbeeld niet te maken met eventuele bijwerkingen en ook niet met op- en afbouwen. Maar: bij sommige mensen met een depressie zinkt de moed ze al in de schoenen als ze het lijstje hierboven zien van wat een psycholoog allemaal wil bespreken. Gedachtepatronen, dingen ondernemen, relaties met anderen, huiswerkopdrachten… niet iedereen met een depressie kan dat. Voor die mensen kan het een goed idee zijn om, tegelijk met de gesprekken met een psycholoog, medicatie te gebruiken. Ze hebben daardoor meer stabiliteit en energie om met zichzelf aan de slag te gaan.

Omgekeerd geldt hetzelfde: je kan wel alleen medicatie slikken en ervoor kiezen niet naar een psycholoog te gaan, maar het risico bestaat dat je dan afhankelijk blijft van medicatie. Het probleem of het gedrag dat tot de depressie heeft geleid, is immers niet opgelost.

Samenvattend

Meestal praat een psychiater over medicijnen en een psycholoog over gedrag. Natuurlijk zit er overlap in de gesprekken. Dit hangt ook van de psycholoog of psychiater af, en van de setting. Een vrijgevestige psychiater (in een eigen praktijk) zal bijvoorbeeld meestal meer tijd nemen om ook over gedachten en gevoelens te praten, dan een psychiater in een ziekenhuis. Weet je niet zeker wat de bedoeling is van de gesprekken met je psycholoog of psychiater, vraag het dan na.

© Psychologie Vandaag, kenniscentrum en online therapie 2018. Alle rechten voorbehouden.