Mag ik het dossier van mijn kind opvragen bij de psycholoog?

4 maart 2018 by Linda Mulders
Trinity-Kubassek-via-stocksnap-1024x683.jpg

Eerder schreef ik al een artikel over het opvragen van je eigen dossier bij je psycholoog. Daarin beloofde ik een vervolgstuk over de regels voor dossiers van kinderen en jongeren. Om eerlijk te zijn kon ik me er vervolgens moeilijk toe zetten dit artikel ook te schrijven. Dat heeft een reden: het opvragen van (volledige) dossiers van kinderen heeft een ontzettend ingewikkelde kant, zowel voor ouders en kinderen als voor de behandelend psycholoog. Het antwoord is dus ook minder eenduidig dan bij een volwassene die inzage wil in zijn eigen dossier. Althans, wettelijk gezien is het simpel: ja het mag. Maar er zijn belangrijke redenen om toch te adviseren: doe het niet.

Wettelijke rechten

Om maar bij het gemakkelijke deel van de vraag te beginnen: iedere gezagdragende ouder heeft recht op informatie over de behandeling van zijn kind, tot 16 jaar. Dat is vastgelegd in de Wet op de Geneeskundige Behandelings Overeenkomst. De bepalingen voor psychologen zijn hetzelfde als voor artsen. Dit informatierecht heeft betrekking op uitleg, in begrijpelijke taal, over de problematiek of de diagnose van je kind, de behandeling, de gevolgen en risico’s daarvan en eventuele andere behandelmogelijkheden. Psychologen die in de GGZ werken, stellen in de regel een behandelplan op (dat ze zo nodig ook tussentijds bijstellen), een onderzoeksverslag als er testdiagnostiek is gedaan en een eindverslag. Die hoor je in ieder geval te ontvangen en het is ook nodig dat je instemt met het behandelplan, voordat de therapie van start kan gaan. Daarnaast bevat een dossier aantekeningen van alle gesprekken met ouder en kind en eventuele overleggen.

Als de psycholoog denkt dat informatie die hij heeft slecht kan vallen, is dat geen reden om ouders de informatie niet te geven. De hulpverlener heeft zelfs een actieve informatieplicht, dat wil zeggen dat hij moeite moet doen om beide ouders te informeren en na te gaan of ze de informatie begrijpen. Ook als ouders gescheiden zijn maar wel beiden het wettelijk gezag dragen. In de jeugdzorg is het trouwens meestal ook noodzakelijk om ouders inhoudelijk te betrekken bij de behandeling, dus een psycholoog zal graag het initiatief nemen om ervoor te zorgen dat je goed op de hoogte bent.

Is er een ouder in beeld die geen wettelijk gezag heeft, dan heeft die een beperkter informatierecht. Dat betekent dat ook een ouder zonder wettelijk gezag recht heeft op globale informatie over de gezondheid en opvoeding van zijn kind, maar bijvoorbeeld geen inzagerecht in het dossier. Gezagdragende ouders hebben dat wel. Het antwoord op de vraag is vanuit de wet dus gemakkelijk: ja, je mag het dossier van je kind inzien en opvragen, mits je het gezag draagt.

Uitzonderingen

Er zijn een aantal uitzonderingen op het inzagerecht. Die zijn geregeld in de WGBO, maar ook in de beroepscode van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP).

De psycholoog mag bijvoorbeeld afwegen of de belangen van het kind niet te zeer geschaad worden als ouders alle dossieronderdelen kunnen inzien. Dat kan bijvoorbeeld spelen in situaties rondom echtscheiding of huiselijk geweld. De privacy van het kind om vrijuit over deze onderwerpen te praten kan dan belangrijker zijn dan het (onbeperkte) inzagerecht van de ouders.

Ook als het kind bezwaar maakt tegen informatieverstrekking, kan dat een geldige reden zijn om ouders inzage te weigeren. Dit geldt in het bijzonder voor kinderen tussen de 12 en 16 jaar. Bij deze leeftijdsgroep stelt de psycholoog hen ook meestal op de hoogte als een van de ouders informatie opvraagt, omdat er sprake is van een gedeeld informatierecht van ouders en kind.

Verder kunnen, net als bij volwassenen, de werkaantekeningen van de psycholoog (zijn eigen geheugensteuntjes) niet worden opgevraagd.

En tot slot hoeft de psycholoog geen informatie uit het kinddossier te verstrekken die over iemand anders gaat. Denk bijvoorbeeld weer aan echtscheiding. Als ouders apart van elkaar gesprekken hebben met de psycholoog van hun kind, zullen daarin vaak ook hun eigen zorgen en gedachten aan bod komen. Soms ook hun visie op de scheiding. Deze gespreksaantekeningen kunnen nooit inzichtelijk zijn voor de andere ouder.

Waar je verder rekening mee moet houden

Het opvragen van het volledige dossier van de behandeling van iemand anders is nogal wat. Ook als het je eigen kind betreft. In een behandeling stelt iemand zich kwetsbaar op en zegt soms dingen die hij nog nooit aan iemand anders heeft vertelt, ook over zijn gezinsleden. Die vertrouwensrelatie is nodig in de therapie en is heel kostbaar. Als een psycholoog ouders informeert over het verloop, zoals hij verplicht is om te doen en meestal graag zal willen vanuit behandeloogpunt, zal hij zich daarom meestal beperken tot de eerder genoemde hoofdlijnen: het behandelplan, bijstellingen daarvan, onderzoeksresultaten en het eindverslag. Bij tieners (12-16 jaar) bespreekt de behandelaar meestal vóór wat hij met de ouders wil delen. Dit beperken tot hoofdlijnen heeft een reden en die heeft te maken met de privacy van het kind, die ook een mens is en het recht heeft zijn gedachten en gevoelens vrijuit te verkennen. Het verstrekken van details zoals gespreksverslagen aan ouders is daarom heel ongebruikelijk en kan de therapeutische relatie met het kind zonder verder pardon om zeep helpen. Zeker als de aantekeningen vervolgens door ouders gebruikt worden om het kind verder uit te horen of, erger nog, als bewijs in een rechtszaak. Mijn dringende advies is daarom: vraag gerust om informatie over de behandeling van je kind als je die nog niet hebt ontvangen, daar heb je recht op, en vraag vooral door als je de informatie niet begrijpt. Maar: respecteer de privacy van je kind en vraag niet het hele dossier op. Zeker niet als je de gespreksaantekeningen of losse testuitslagen ergens voor wil gebruiken waar ze niet voor bedoeld zijn, zoals voor een rechtszaak. Daarmee zet je je kind in een ongelooflijke lastige en schadelijke positie, en hij zal het eerste kind niet zijn dat daardoor dichtklapt en niet alleen zijn vertrouwen in hulpverleners verliest, maar ook in jou als ouder. En dan ben je veel verder van huis.

Mag iemand anders het dossier van mijn kind opvragen?

Nee, behalve de ouders mag alleen een gezagdragend voogd dat, als die er is. Daarbuiten zijn er slechts een paar situaties waarin een psycholoog gegevens mag of moet verstrekken, want hij heeft geheimhoudingsplicht. Maar ook in die gevallen zal hij alleen de hoogst noodzakelijke gegevens verstrekken en niet het hele dossier, precies om dezelfde reden die ik hierboven beschreef.

© Psychologie Vandaag, kenniscentrum en online therapie 2018. Alle rechten voorbehouden.