Heeft het zin om naar een psycholoog te gaan? Acht tips om meer uit je therapie te halen

10 mei 2018 by Linda Mulders
warren-wong-242286-unsplash-1024x701.jpg

Veel mensen die rondlopen met psychische klachten, vragen zich weleens af of het zin heeft om naar een psycholoog te gaan. Over het algemeen kun je zeggen dat ongeveer 50 tot 60 procent van de cliënten beter wordt na behandeling. Dit is een statistiek, die uiteraard weinig zegt over jouw persoonlijke situatie. Dit artikel geeft tips waarmee je de kans kunt vergroten dat je in deze groep valt en dat het voor jou zinvol is om een psycholoog te bezoeken.

Effectiviteit van behandeling

De afgelopen eeuw is er verschrikkelijk veel onderzoek gedaan naar de effectiviteit van behandeling bij psychische klachten. Al dat onderzoek hier bespreken, gaat veel te ver. Het gaat dan om een te groot aantal uiteenlopende klachten, stoornissen, en behandelvormen. Zoek je een bepaald type behandeling voor een bepaalde klacht of stoornis, dan kan het trouwens best zinvol zijn om je eens te verdiepen in het onderzoek dat specifiek daarnaar gedaan is. Maar gelukkig kunnen we op basis van alle resultaten bij elkaar wel wat algemene uitspraken doen. De belangrijkste daarvan is: het percentage cliënten dat beter wordt na behandeling is ongeveer 50 tot 60 %. Tegelijkertijd worden ook veel mensen zonder behandeling beter: ongeveer 30 tot 40 % (getallen ontleend aan  Delespaul e.a., 2016). Let op: dit is een statistische conclusie over groepen mensen die worden vergeleken. Het zegt niet per se iets over jouw situatie. Wel zegt het er iets over dat mensen kennelijk veel kunnen bereiken op eigen kracht. Een goede behandeling voegt daar iets aan toe.

Hoe kun je zelf zorgen dat je behandeling zin heeft?

Er zijn veel dingen die je zelf kunt doen om de kans te vergroten dat je tot die 50 á 60 procent gaat behoren bij wie de behandeling werkt. Onderstaande adviezen komen o.a. uit het werk van Tonkens (2008), Frank & Frank (1992), Lambert en Ogles (2004), Norcross (2011) en Patterson, Uhlin en Anderson (2008).

1. Kies de juiste psycholoog

 Je kunt je huisarts natuurlijk om advies vragen, maar die heeft niet altijd de tijd en kennis om echt een goed antwoord te geven. Het kost even tijd om het zelf uit te zoeken, maar je kunt die tijd beter nu besteden dan dat je straks veel tijd en energie steekt in een behandeling waar je misschien weinig aan hebt. Waar kun je op letten?

  1. Zoek via beroepsverenigingen. Het Nederlands Instituut voor Psychologen (NIP) heeft bijvoorbeeld een zoekfunctie en de Landelijke Vereniging van Vrijgevestigde Psychologen Psychoterapeuten ook.
  2. Let op registraties. Psychologen met een BIG-registratie (bijvoorbeeld als GZ-psycholoog, klinisch psycholoog of psychotherapeut) zijn beter opgeleid dan psychologen zonder registratie.
  3. Zijn er mensen in je omgeving die therapie hebben gehad of die in de hulpverlening werken? Als je dat durft, kun je hen om advies vragen.
  4. Ga eens op wat websites van praktijken neuzen. Kies er een stuk of vijf uit om mee te beginnen. Ga na wat je gevoel erbij is, of de werkwijze bij je past en of de psycholoog gespecialiseerd is in jouw klachten.
  5. Zoek uit wat de wachttijd is. Zorgaanbieders moeten die vermelden op hun website.

Natuurlijk kun je je ook aanmelden bij een grote GGZ-instelling in je regio. Die hebben meestal een breder zorgaanbod en meer expertise, maar een nadeel is dat je van tevoren minder goed weet wie je tegenover je krijgt.

Merk je tijdens de gesprekken dat de klik er niet zo is? Hier lees je wat je daaraan kunt doen.

2. Zorg dat je verwachtingen kloppen

Dit zijn dingen die een psycholoog niet kan:

  • Meteen weten wat er aan de hand is, zonder jou te kennen
  • Een oplossing uit de lucht toveren
  • Jouw gedachten lezen
  • Het probleem voor je oplossen zonder dat je daarvoor zelf iets hoeft te doen
  • Iemand anders voor je veranderen, bijvoorbeeld je partner
  • Een pil voorschrijven waardoor alle problemen weg zijn

Dit zijn dingen die de meeste psychologen wel doen:

  • veel vragen stellen en vaak ook vragenlijsten voorleggen
  • samen met jou proberen uit te vinden wat er aan de hand is
  • je helpen jezelf beter te begrijpen
  • samen met jou een behandelplan opstellen
  • de behandeling doorlopen en steeds tussentijds evalueren hoe het gaat
  • bij afronding een plan maken over wat je kunt doen om terugval te voorkomen

En dit zijn dingen die de ene psycholoog wel doet en de andere niet, afhankelijk van welke therapeutische stroming hij aanhangt:

  • veel over het verleden praten
  • adviezen en tips geven
  • huiswerkopdrachten meegeven
  • een deel van de behandeling online laten plaatsvinden
  • enzovoort

Bij de meeste psychologen lig je niet op een bank om te praten. Dit gebeurt alleen nog bij psychoanalyse.

3. Stel goede behandeldoelen

Hier helpt je psycholoog je ook mee. Hoe duidelijker en haalbaarder het behandeldoel, hoe groter de kans is dat je therapie zin heeft. Zorg er ook voor dat de therapie past bij je probleem en je doel. Dat lijkt een open deur, maar het zou je verbazen hoe vaak dit misgaat. Hier lees je meer over behandeldoelen.

4. Respecteer elkaars expertise

Jij bent de expert over jezelf, niet de psycholoog. Jij kent jezelf immers al je hele leven en jij bent de enige die weet hoe het voelt om met jouw klachten te leven.
De psycholoog is de expert die op basis van zijn opleiding, kennis en ervaring een oordeel kan geven over je klachten en de bijbehorende therapieën.
Luister naar elkaar en gebruik wat je hoort. Let ook hier op je verwachtingen van de ander.

5. Zorg voor steun uit je omgeving

Therapie werkt beter als een paar mensen in je omgeving weten dat je gesprekken hebt en je daarbij steunen. Misschien vind je het ook fijn om tijdens één of meerdere gesprekken iemand mee te nemen. En als je de therapie moeilijk vindt, is het prettig om iemand te hebben met wie je dat kunt bespreken.

6. Zorg dat je de therapie begrijpt

Het is noodzakelijk dat je de rationale achter de therapie snapt. Vergelijk het met een behandeling in het ziekenhuis: daar wil je immers ook weten waarom een bepaalde operatie of medicatie jou kunnen helpen. Bij psychologische behandeling is dit nog belangrijker.

7. Ga na of je voldoende gemotiveerd bent

Therapie is hard werken. Er zal van je worden gevraagd dat je op een andere manier naar jezelf kijkt en meestal ook dat je experimenteert met ander gedrag. Soms worden je klachten zelfs eerst erger voordat ze kunnen afnemen. Daar komt enorm veel kwetsbaarheid en doorzettingsvermogen bij kijken. Heb je dat niet, bijvoorbeeld omdat je verwacht dat er vanzelf veranderingen zullen optreden als je maar op de afspraken verschijnt, dan lukt het ook niet. Natuurlijk kan het wel een doel zijn van de intake om samen te verkennen waar jouw motivatie precies ligt en wat je belemmert. Ook op latere momenten, als je merkt dat je motivatie inzakt, is het goed om dit te bespreken.

8. Neem zelf verantwoordelijkheid

Het is jouw leven en jouw therapie. Zorg dat je zelf verantwoordelijkheid voelt en neemt voor het werk dat wordt verzet. Zoals ik aan het begin al zei: mensen hebben veel meer eigen kracht dan we vaak denken.

Verder lezen:

Eerder schreef ik al een artikel over wat je kunt doen als je al in behandeling bent, maar merkt dat het niet zo goed werkt.

Denk je dat therapie niet goed bij je past? Kijk dan eens of je iets hebt aan deze tips over hoe je zelf je problemen aanpakt.

Bronnen:

Delespaul, P., Milo, M., Schalken, F., Boevink, W. & Os, J. van (2016). Goede GGZ! Nieuwe concepten, aangepaste taal en betere organisatie. Diagnosis Uitgevers, Leusden
Frank, J. D., en Frank, Julia (1991). Persuasion and healing: a comparative study of psychotherapy (3rd ed.). Johns Hopkins University Press, Baltimore.
Lambert, M. J., & Ogles, B. M. (2004). The efficacy and effectiveness of psychotherapy. In M. J. Lambert (Ed.), Handbook of psychotherapy and behavior change (5th ed.). New York: John Wiley & Sons.
Norcross, J. C. (Ed.). (2011). Psychotherapy relationships that work (2nd ed.). New York: Oxford University Press.
Patterson, C. L., Uhlin, B., & Anderson, T. (2008). Clients’ pretreatment counseling expectation as predictors of the working alliance. Journal of Counseling Psychology, 55, 528–34.
Tonkens, E. (2008). Mondige burgers, getemde professionals. Van Gennep, Amsterdam.

© Psychologie Vandaag, kenniscentrum en online therapie 2018. Alle rechten voorbehouden.