Een verklaring van een psycholoog nodig: hoe werkt dat?

2 januari 2018 by Linda Mulders
verklaring-1024x683.jpg

Soms krijgen psychologen van een cliënt een vraag om een verklaring af te geven. Meestal gaat het om een uitspraak over hoe het met de cliënt gaat (het psychisch functioneren) of over hoe zijn levensomstandigheden eruitzien. Mensen kunnen om allerlei redenen om zo’n verklaring vragen. Vaak is het doel om daarmee iets aan te tonen: geschiktheid, belastbaarheid of beperkingen vanuit psychische problemen. Dat lijkt een gemakkelijke vraag, maar dat is het niet.

Afwegingen bij het afgeven van een verklaring

Een verklaring wordt vaak door mensen gebruikt om een juridisch of materieel belang te dienen. Dat betekent bijvoorbeeld dat iemand de verklaring nodig heeft voor een rechtszaak, een werkgever of een uitkeringsdienst, meestal  om iets aan te tonen. Bijvoorbeeld dat hij niet of minder kan werken, klachten heeft of ergens psychische schade door heeft opgelopen. Voor een behandelaar is dat een lastige vraag. Dat komt doordat het doel van de behandelrelatie is dat je psychische gezondheid verbetert. Daarvoor is de psycholoog opgeleid en dat is de afspraak die jullie samen hebben gemaakt. De vertrouwensrelatie is daarbij van groot belang. Een verklaring aan derden (behalve de verwijzer) kan dit vertrouwen verstoren. In de behandelrelatie gaat het namelijk om samenwerken, maar in een verklaring om beoordelen. De richtlijn van het Nederlands Instituut van Psychologen (NIP) en van de meeste andere beroepsverenigingen, is dan ook dat een behandelaar geen rol kan spelen in het geven van een feitelijke beoordeling. En dus geen verklaring af kan geven. Het gaat bij een psychologische behandeling immers om jouw waarheid, en niet om het vinden van een “feitelijke waarheid”.

Voorbeeld

Dat lijkt misschien flauw. Als er iemand is die deskundig is op het gebied van jouw functioneren, is het immers je eigen psycholoog wel. Het standpunt van het NIP is echter heel gemakkelijk te begrijpen aan de hand van dit voorbeeld.

Maarten is in behandeling voor burn-out klachten. Nu zit hij al enige tijd thuis en zijn werkgever geeft aan dat hij zo snel mogelijk weer aan het werk moet. De arbo-arts wil graag een inschatting van de belastbaarheid van Maarten, dat wil zeggen een indicatie van de hoeveelheid werk die hij aankan, en een prognose (verwachting) van wanneer hij weer kan beginnen. Maarten speelt zijn vraag door aan zijn psycholoog. Deze weet immers als geen ander dat hij nog steeds veel klachten heeft en nog helemaal niet aan het werk kan. Maar wat als de psycholoog daar vanuit zijn vak anders tegenaan kijkt? Bijvoorbeeld omdat hij inschat dat het vele thuiszitten van Maarten ook niet zo goed voor hem is, of omdat hij ziet dat Maarten vooruitgang maakt in de behandeling en denkt dat het belangrijk is dat hij gaat oefenen met het aangaan van lastige situaties in plaats van ze uit de weg te gaan? Hij zal dat vast bespreken in de gesprekken, maar als hij zijn visie ook deelt met de arbo-arts, kan er een lastige situatie ontstaan voor Maarten. Het advies, dat gegeven is als behandeldoel om samen aan te werken, kan dan “tegen” hem worden gebruikt door zijn werkgever en omgezet worden in een eis of norm: de psycholoog zegt ook dat je niet thuis moet blijven zitten, dus vanaf volgende week gaan we opbouwen. In het slechtste geval voelt Maarten zich niet begrepen of zelfs verraden door zijn psycholoog. De behandeling stagneert. Iedereen is nog verder van huis.

Wat kun je wel doen?

Je mag je psycholoog vragen om schriftelijke informatie te verstrekken over je behandeling, zonder conclusies of waardeoordelen. Je kunt daarmee bijvoorbeeld aantonen dat je in behandeling bent en voor welke klachten. Wil je een volledige beoordeling, wend je dan tot iemand anders dan je eigen behandelaar. Een andere psycholoog of psychotherapeut bijvoorbeeld of een adviesbureau. Als je op internet zoekt op “beoordelen belastbaarheid” of “medische indicatiestelling” vind je er genoeg. De instantie die om een beoordeling gevraagd heeft, kan zelf ook een (onafhankelijke) deskundige inschakelen. Wat je ook kunt doen is zelf een verklaring opstellen over je psychische gesteldheid, maar hou er rekening mee dat dat ook in je nadeel kan werken. Doe het alleen als je heel goed begrijpt hoe je je klachten moet formuleren, hoe je je beperkt tot het strikt noodzakelijke en welke informatie je beter niet kunt geven. Het beste is om hierbij iemand om advies te vragen, bijvoorbeeld een jurist. Wat je beter niet kunt doen is een kopie afgeven van het volledige behandelplan of diagnostiekverslag dat je hebt gekregen. Daar staat meestal veel meer informatie in dan nodig, je maakt jezelf daarmee erg kwetsbaar. Het is ook niet opgesteld met het doel iets aan te tonen of te beoordelen.

© Psychologie Vandaag, kenniscentrum en online therapie 2018. Alle rechten voorbehouden.