Wanneer die leuke warme zomer helemaal niet zo fijn voelt: de zomerdepressie

4 augustus 2018 by Linda Mulders
zomerdepressie2-1024x802.jpg

Afgelopen winter schreef ik over de winterdip, in zijn meest ernstige vorm ook wel bekend als “seizoensgebonden depressie”. Een tiende van de mensen met zo’n seizoensgebonden depressie, heeft hem echter niet in de winter maar juist in de zomer. Hoe komt dat, hoe herken je het en wat kun je eraan doen?

Oorzaken van de zomerdepressie

Te weinig zonlicht is een van de belangrijkste oorzaken van een winterdepressie. Voor een zomerdepressie geldt waarschijnlijk het omgekeerde: te veel zonlicht, waardoor de aanmaak van melatonine (het “slaaphormoon”) en serotonine (het “geluksstofje”) overhoop worden gegooid. Een andere theorie is dat mensen in de zomer te laat opblijven, waardoor hun dag- en nachtritme van slag raakt en ze uit balans raken. Het is immers vervelend als je actief moet zijn terwijl je je slaperig voelt, of probeert te slapen terwijl je helemaal niet moe bent. In Amerika lijkt het er dan ook op dat een zomerdepressie vaker voorkomt in gebieden met warmere zomers, zoals het zuiden.

Wetenschappelijk onderzoek naar de zomerdepressie is beperkt. De Amerikaanse site The Mighty, een online gemeenschap voor mensen met psychische of lichamelijke klachten, vroeg haar gebruikers waarom de zomer soms extra moeilijk voor hen is. De originele lijst met bijbehorende citaten vind je hier; hieronder staat een samenvatting.

  1. De verwachting dat de zomer leuk moet zijn en de druk van het sociaal zijn en “leuke dingen moeten doen”.
  2. Minder begrip vanuit de omgeving. Winterdepressie snapt iedereen nog wel, maar hoe kun je je nou slecht voelen in de zomer?
  3. De hitte, het zweten, plakkerigheid, soms daardoor ook hoofdpijn.
  4. Minder ritme en routine, bijvoorbeeld omdat je opleiding in de zomer onderbroken is of omdat je eigen kinderen thuis zijn van school. Structuur is vaak belangrijk voor mensen die gevoelig zijn voor psychische klachten.
  5. Voor mensen die problemen hebben met eten, gewicht en lichaamsbeeld kan het moeilijker zijn om naar buiten te gaan in korte kleding. Ook kan zomerkleding littekens zichtbaarder maken (bijvoorbeeld van automutilatie) of een handicap onthullen.
  6. Minder verbinding met naasten, bijvoorbeeld omdat ze op vakantie zijn of de hele dag op pad zijn.
  7. Schuldgevoelens, bijvoorbeeld omdat gezinsleden wel naar buiten willen of omdat je niet aan het genieten bent van het mooie weer.
  8. Moeite om te eten door de warmte, weinig eetlust, en daardoor vervolgens weer minder energie.

Symptomen

De symptomen van een zomerdepressie zijn hetzelfde als voor andere soorten depressie: een sombere stemming, verminderde interesse of plezier in activiteiten, gewichtsafname of –toename, slaapproblemen, onrust (agitatie) of juist sloomheid, vermoeidheid, gevoelens van waardeloosheid of schuld, verminderde concentratie, besluiteloosheid en gedachten aan de dood. Volgens de DSM is er sprake van een depressie als vijf van deze symptomen langer dan twee weken voorkomen. Net als bij de winterdepressie hangen de symptomen duidelijk, meerdere jaren op rij, samen met het seizoen.

Adviezen

De adviezen bij een zomerdepressie zijn in grote lijnen hetzelfde als bij andere vormen van depressie. Zorg goed voor jezelf. Loop bijvoorbeeld deze lijst eens na, er staan vast dingen op die je voor jezelf kunt doen om de klachten te verlichten. Praten met anderen, actief blijven, zorgen dat je voldoende eet, drinkt en slaapt zijn allemaal voorbeelden waar je vandaag nog mee kunt beginnen. De lijst bevat links naar artikelen waarin je meer kunt lezen over hoe je het aanpakt. Verder geldt specifiek voor seizoensgebonden depressies:

  • Probeer mee te gaan met het seizoen in plaats van er tegenin. Zoek zomeractiviteiten die je wel leuk vindt, zoals een ijsje halen, in de (moes)tuin werken, een waterballonnengevecht houden enzovoort.
  • Zoek plekken op waar je je prettig voelt, ook in de hitte. Iedere provincie heeft bosbaden, meren, zwembaden of andere plekken waar je dichtbij water kunt vertoeven, maar ook in de schaduw kunt zitten. Soms is dat prettiger dan het strand.
  • Heb je last van onzekerheid over je lichaam, probeer dat dan los te laten. De meeste mensen zijn helemaal niet zo bezig met hoe jij eruit ziet. Vergelijk jezelf niet met anderen. De website 99gram van Accare heeft goede informatie en adviezen voor mensen die last hebben van eetproblemen en onzekerheid over hun uiterlijk (vooral gericht op jongeren).
  • Investeer in kleding waarin je je ook in de warmte prettig voelt. Ga voor luchtige broeken, shirts, jurken en rokken op een lengte die je zelf fijn vindt. Kies voor natuurlijke stoffen zoals katoen en linnen, daar zweet je minder in dan in synthetische stoffen zoals polyester. Draag geen kleding die te strak zit. Geen zin om te gaan shoppen? Het kan ook online.
  • Ga niet mee naar activiteiten die je niet leuk vindt. Wordt het je te warm of te plakkerig, stel je vrienden dan eens voor om iets heel anders te doen, bijvoorbeeld naar de bioscoop gaan. Er komen veel leuke films uit in de zomer, het is er binnen lekker koel en je hebt bijna de hele zaal voor jezelf.
  • Heb je moeite met eten, kies dan voor luchtig “zomereten”: salades, fruit, couscous, een broodje gezond… Zorg dat je genoeg binnen krijgt.
  • Drink genoeg water!!!

Zit je te veel in je hoofd en lukt het je niet om negatieve gedachten te doorbreken? Zoek dan op tijd hulp. Wil je niet meteen naar een psycholoog, praat dan eerst eens met je naasten of met een zelfhulplijn.

© Psychologie Vandaag, kenniscentrum en online therapie 2018. Alle rechten voorbehouden.